EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA

Gorlov i Inni v. Rosja
27057/06; 56443/09; 25147/14

WYROK ETPCz z dnia 02-07-2019 r.
skład trybunału:

Izba

przedmiot:

Nadzór nad osobami odbywającymi karę pozbawienia wolności w telewizyjnym systemie dozorowym (CCTV)

wzorce kontroli:

Art. 8 EKPCz

„1. Każdy ma prawo do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, swojego mieszkania i swojej korespondencji.

2. Niedopuszczalna jest ingerencja władzy publicznej w korzystanie z tego prawa z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności osób”

 

Art. 13 EKPCz

„Każdy, kogo prawa i wolności zawarte w niniejszej Konwencji zostały naruszone, ma prawo do skutecznego środka odwoławczego do właściwego organu państwowego także wówczas, gdy naruszenia dokonały osoby wykonujące swoje funkcje urzędowe”

rozstrzygnięcie:

  • Naruszenie art. 8 EKPCz [jednomyślnie]

 

  • Naruszenie art. 13 EKPCz [jednomyślnie]

stan faktyczny:

Każdy z trzech skarżących odbywał karę pozbawienia wolności w rosyjskich zakładach karnych typu zamkniętego. Ówczesne przepisy (rozporządzenie wykonawcze nr 204-dsp rosyjskiego ministra sprawiedliwości) dozwalały na sprawowanie nadzoru nad osadzonymi za pomocą telewizyjnego systemu dozorowego (dalej: „CCTV”). Jedyny wymóg stanowił, że pracownicy zakładu odpowiedzialni za monitorowanie nagrań CCTV muszą być tej samej płci co skazani. Skarżący wykazali, że wyżej wymieniona reguła nie była przestrzegana w praktyce.

 

Podjęte przez skarżących próby zmiany stanu naruszenia nie powiodły się. Sądy pierwszej i drugiej instancji oddaliły powództwa stwierdzając, że przedstawione stany nie stoją w sprzeczności z art. 55 Konstytucji Federacji Rosyjskiej. Pogląd ten zdaje się być potwierdzony przez Sąd Konstytucyjny Federacji Rosyjskiej (wyrok 1393-O-O z dnia 19.10.2010). Wskazuje on na funkcję penalną systemu CCTV, a dodatkowo podkreśla rolę stałego dyskomfortu psychicznego w procesie resocjalizacji.

główne tezy:
  • Sprawowanie nadzoru nad osadzonymi w zakładach karnych za pomocą telewizyjnego systemu dozorowego bez zapewnienia wystarczających gwarancji poszanowania prawa do prywatności stanowi naruszenie art. 8 EKPCz.
  • Ponadto, brak przyznania przez przepisy prawa wewnętrznego możliwości rewizji stanu naruszenia, w szczególności zmiany personelu sprawującego nadzór za pomocą systemu CCTV, stoi w sprzeczności z art. 13 EKPCz.
odszkodowanie:

koszty postępowania:

1800 EUR, 2000 EUR

powiązane sprawy:

Van der Graaf v. Holandia (8704/03)

S. i Marper v. Zjednoczone Królestwo (30562/04 i 30566/04)

M.M. v. Zjednoczone Królestwo (24029/07)

akty normatywne:

Konstytucja Federacji Rosji

-Art. 21

„1. Ludzka godność jest chroniona przez Państwo. Nic nie może stanowić podstawy do jej uchylenia”

[„1.  Human dignity shall be protected by the State. Nothing may serve as a basis for its derogation…”]

 

Kodeks Karny Federacji Rosji

Art. 83

„1. Zarządcy zakładów karnych mają prawo używać środków audio-wizualnych, elektronicznych i innych, które są niezbędne dla zapobieżenia ucieczek i innych przestępstw na terenie zakładów karnych”   

[„1.  The authorities of penal institutions are entitled to use audiovisual, electronic and other technical means of surveillance and control to prevent escapes and other crimes or breaches of the established order of serving the sentence”]

 

Rozporządzenie wykonawcze nr 204-dsp rosyjskiego Ministra Sprawiedliwości

-Fragment działu 21
„Nadzór podczas czynności związanych z higieną osobistą powinien sprawować oficer tej samej płci co skazany”   

[„Surveillance during hygienic procedures and body searches of suspects and accused persons shall be performed by officers … of the same sex as the suspects and accused persons”]

słowa kluczowe:

CCTV; nadzór więźniów; status więźnia; prawo do prywatności; artykuł 8; EKPCz; Gorlov i Inni przeciwko Rosji; Gorlov

autor omówienia:

Michał Macidłowski

Komentarz:

Europejski Trybunał Praw Człowieka nie rozpatrzył dopuszczalności sprawowania nadzoru przez pracowników zakładu o innej płci niż monitorowani skazani w świetle zasady proporcjonalności przy ograniczaniu prawa do życia prywatnego i rodzinnego, która wynika z art. 8§2 EKPCz.