TRYBUNAŁ SPRAWIEDLIWOŚCI UNII EUROPEJSKIEJ

Aubriet
C-410/18

WYROK TSUE
z dnia 10-07-2019 r.
EU:C:2019:582
przedmiot:

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym (art. 267 TFUE) dotyczący wykładni art. 45 TFUE i art. 7 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 492/2011 z dnia 5 kwietnia 2011 r. w sprawie swobodnego przepływu pracowników wewnątrz Unii (dalej: „rozporządzenie 492/2011”) złożony przez tribunal administratif (sąd administracyjny, Luksemburg)

rostrzygnięcie:

Czy wykładni art. 45 TFUE i art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 492/2011 należy dokonywać w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie przepisom państwa członkowskiego, które uzależniają przyznanie pomocy finansowej na naukę w szkole wyższej studentom niebędącym rezydentami od spełnienia warunku, że w dniu złożenia wniosku o pomoc finansową jedno z rodziców studenta wykonywało pracę najemną lub prowadziło działalność na własny rachunek w tym państwie członkowskim przez okres co najmniej pięciu lat w trakcie siedmioletniego okresu odniesienia, liczonego wstecz od daty złożenia wspomnianego wniosku o pomoc finansową, bez uwzględnienia jakichkolwiek innych łączników, przy czym warunek ten nie jest przewidziany w przypadku studentów zamieszkujących na terytorium tego państwa członkowskiego?

Wykładni art. 45 TFUE i art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 492/2011 należy dokonywać w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie przepisom państwa członkowskiego, które uzależniają przyznanie pomocy finansowej na naukę w szkole wyższej studentom niebędącym rezydentami od spełnienia warunku, że w dniu złożenia wniosku o pomoc finansową jeden z rodziców studenta wykonywał pracę najemną lub prowadził działalność na własny rachunek w tym państwie członkowskim przez okres co najmniej pięciu lat, w trakcie siedmioletniego okresu odniesienia, liczonego wstecz od daty złożenia wspomnianego wniosku o pomoc finansową, o ile przepisy te nie pozwalają wystarczająco szeroko uchwycić istnienia potencjalnego dostatecznego powiązania z luksemburskim rynkiem pracy.

stan faktyczny:

Nicolas Aubriet (urodzony w 1995 r.), obywatel Francji, w której mieszka ze swoim ojcem, Brunem Aubrietem (pracownikiem przygranicznym, który wykonywał pracę najemną w Luksemburgu w latach: 1991-2001 (10 lat), 2002-2008 (6 lat), 2012 – 2014 (2 lata), zaś w latach 2008 – 2012 (4 lata) wykonywał działalność zawodową we Francji), zapisał się na kurs w szkole średniej, z którego ukończeniem wiąże się uzyskanie dyplomu ukończenia szkoły wyższej. W związku z tym, jako dziecko pracownika najemnego, zatrudnionego na terytorium Wielkiego Księstwa Luksemburga, zwrócił się do wydziału pomocy finansowej luksemburskiego Ministerstwa Szkolnictwa Wyższego i Badań Naukowych, o przyznanie mu pomocy finansowej na naukę w szkole wyższej (finansowanie przewidziane przez luksemburską ustawę o pomocy finansowej państwa na naukę w szkole wyższej).

Władze luksemburskie odrzuciły wniosek, ze względu na fakt, że ociec wnioskodawcy nie wykonywał działalności zarobkowej przez pięć lat w ciągu okresu siedmiu lat, licząc wstecz od daty złożenia wniosku (wniosek złożony w 2014 r.).

Nicolas Aubriet odwołał się od powyższej decyzji do luksemburskiego sądu administracyjnego. Postępowanie przed tym sądem zostało zawieszone w związku ze skierowaniem w innej sprawie pytania prejudycjalnego. Sprawa została zakończona wyrokiem TSUE z dnia 14 grudnia 2016 r., Bragança Linares Verruga i in. (C-238/15, EU:C:2016:949).

W lipcu 2016 r. Nicolas Aubriet rozpoczął pracę u luksemburskiego pracodawcy, u którego realizował praktyki zawodowe w czasie studiów. Jego ojciec w chwili skierowania przez sąd pytania prejudycjalnego w niniejszej sprawie pracował w Luksemburgu i był ubezpieczony w luksemburskim zakładzie ubezpieczeń społecznych.

Wątpliwości sądu zadającego TSUE pytanie prejudycjalne wzbudziło to, czy prawo Unii sprzeciwia się uzależnieniu przyznania pomocy finansowej studentom niemającym miejsca zamieszkania na terenie Wielkiego Księstwa Luksemburga od okoliczności polegającej na byciu dziećmi pracowników, którzy byli zatrudnieni lub prowadzili działalność na własny rachunek w Luksemburgu przez okres co najmniej pięciu lat, na przestrzeni siedmioletniego okresu odniesienia, w chwili złożenia wniosku o pomoc finansową, bez uwzględnienie jakiegokolwiek innego łącznika (precyzując – czy jest on konieczny do osiągnięcia celu zamierzonego przez ustawodawcę luksemburskiego, a mianowicie spowodowania zwiększenia proporcji osób posiadających dyplom ukończenia szkoły wyższej).

główne tezy:
  • Pomoc na pokrycie kosztów utrzymania i edukacji w trakcie studiów, prowadzących do przyznania tytułu zawodowego, stanowi dla pracownika migrującego przywilej socjalny w rozumieniu art. 7 ust. 2 rozporządzenia 492/2011, na który dziecko pracownika migrującego może samo się powołać, jeśli na mocy prawa krajowego pomoc tę przyznaje się bezpośrednio studentowi.
  • Rozróżnienie oparte na miejscu zamieszkania, które może działać bardziej na niekorzyść obywateli innych państw członkowskich, ponieważ nierezydentami są najczęściej obcokrajowcy, stanowi dyskryminację pośrednią ze względu na przynależność państwową, która o ile nie ma obiektywnego uzasadnienia, jest zakazana.
  • Pracownicy migrujący i przygraniczni, uzyskawszy dostęp do rynku pracy jednego z państw członkowskich, zasadniczo wystarczająco mocno zintegrowali się ze społecznością tego państwa, co pozwala im korzystać w tym państwie z zasady równego traktowania w odniesieniu, odpowiednio, do pracowników krajowych, jeśli chodzi o przywileje socjalne.
  • Uregulowanie krajowe pośrednio dyskryminujące i ograniczające przyznanie pracownikom przygranicznym przywilejów socjalnych w rozumieniu art. 7 ust. 2 rozporządzenia 492/2011 w braku wystarczającego powiązania ze społeczeństwem, w którym wykonują oni działalność, nie mieszkając w danym państwie, może być obiektywnie uzasadnione.
opinia rzecznika generalnego:

brak

powiązane sprawy:

  • Wyrok z dnia 14 grudnia 2016 r., Bragança Linares Verruga, C-238/15, EU:C:2016:949
  • Wyrok z dnia 20 czerwca 2013 r., Giersch, C-20/12, EU:C:2013:411
  • Wyrok z dnia 14 czerwca 2012 r., Komisja/Niderlandy, C‑542/09, EU:C:2012:346

akty prawne:

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 492/2011 z dnia 5 kwietnia 2011 r. w sprawie swobodnego przepływu pracowników wewnątrz Unii (Dz.U. 2011, L 141, s. 1)

(https://eur-lex.europa.eu/rozporządzenie492/2011…)

Art. 7 ust. 2

Pracownik korzysta z takich samych przywilejów socjalnych i podatkowych jak pracownicy krajowi.

Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE 2016 C 202, s. 1.)

(https://eur-lex.europa.eu/TFUE…)

Art. 45

1. Zapewnia się swobodę przepływu pracowników wewnątrz Unii.

2. Swoboda ta obejmuje zniesienie wszelkiej dyskryminacji ze względu na przynależność państwową między pracownikami Państw Członkowskich w zakresie zatrudnienia, wynagrodzenia i innych warunków pracy.

3. Z zastrzeżeniem ograniczeń uzasadnionych względami porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego i zdrowia publicznego, swoboda ta obejmuje prawo:

a) ubiegania się o rzeczywiście oferowane miejsca pracy,

b) swobodnego przemieszczania się w tym celu po terytorium Państw Członkowskich,

c) przebywania w jednym z Państw Członkowskich w celu podjęcia tam pracy, zgodnie z przepisami ustawowymi, wykonawczymi i administracyjnymi dotyczącymi zatrudniania pracowników tego Państwa,

d) pozostawania na terytorium Państwa Członkowskiego po ustaniu zatrudnienia, na warunkach ustalonych przez Komisję w rozporządzeniach.

4. Postanowienia niniejszego artykułu nie mają zastosowania do zatrudnienia w administracji publicznej.

Luksemburska ustawa z dnia 24 lipca 2014 r. o pomocy finansowej państwa na naukę w szkole wyższej

Art. 3 pkt. 1, 2 i 5

Z pomocy finansowej państwa na studia wyższe mogą korzystać studenci i uczniowie określeni w art. 2, zwani dalej „studentami”, którzy spełniają jeden z następujących warunków:

1. są obywatelami luksemburskimi lub członkami rodziny obywatela luksemburskiego i mają miejsce zamieszkania w Wielkim Księstwie Luksemburga lub

2. są obywatelami innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, innego państwa-strony Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej i zgodnie z rozdziałem 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 2008 r. o swobodnym przepływie osób i imigracji ze zmianami przebywają w Wielkim Księstwie Luksemburga jako pracownik najemny, osoba prowadząca działalność na własny rachunek, osoba zachowująca taki status lub członek rodziny jednej z tych osób lub nabyli prawo stałego pobytu, lub

[…]

3. w przypadku studentów niebędących rezydentami Wielkiego Księstwa Luksemburga:

a) są pracownikami posiadającymi obywatelstwo luksemburskie lub obywatelstwo Unii Europejskiej […] zatrudnionymi lub prowadzącymi działalność na własny rachunek w Wielkim Księstwie Luksemburga w chwili złożenia wniosku o pomoc finansową na naukę w szkole wyższej; lub

b) są dziećmi pracownika będącego obywatelem luksemburskim lub obywatelem Unii Europejskiej […] zatrudnionego lub prowadzącego działalność na własny rachunek w Wielkim Księstwie Luksemburga w chwili złożenia przez tego studenta wniosku o pomoc finansową na naukę w szkole wyższej, pod warunkiem że pracownik ten nadal przyczynia się do utrzymania studenta i że był zatrudniony lub prowadził działalność na własny rachunek w Wielkim Księstwie Luksemburga przez co najmniej pięć lat przed złożeniem wniosku o pomoc finansową na naukę w szkole wyższej w siedmioletnim okresie odniesienia przed złożeniem wniosku o uzyskanie pomocy finansowej na naukę w szkole wyższej lub w drodze odstępstwa [pod warunkiem, że] osoba, która zachowuje status pracownika, spełniła określone powyżej kryterium pięciu z siedmiu lat w momencie zaprzestania działalności zawodowej.

słowa kluczowe:

Równe traktowanie; pomoc finansowa na naukę w szkole wyższej; studenci niebędący rezydentami; ograniczenie przywilejów socjalnych; dyskryminacja pośrednia; swobodny przepływ osób; studenci; Luksemburg; Aubriet; pytanie prejudycjalne

autor omówienia:

Daria Kułaga