TRYBUNAŁ SPRAWIEDLIWOŚCI UNII EUROPEJSKIEJ

Caseificio Cirigliana i in.
C-569/18

WYROK TSUE
z dnia 17-10-2019 r.
EU:C:2019:873
przedmiot:

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym (art. 267 TFUE) dotyczy art. 3, 26, 32, 40 i 41 TFUE oraz art. 1, 3–5 i 7 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1151/2012 z dnia 21 listopada 2012 r. w sprawie systemów jakości produktów rolnych i środków spożywczych (dalej: „rozporządzenie 1151/2012”), złożony przez Consiglio di Stato (Radę Stanu, Włochy)

rostrzygnięcie:

Czy art. 4 lit. c) i art. 7 ust. 1 lit. e) rozporządzenia nr 1151/2012 oraz specyfikację produktu Mozzarella di Bufala Campana ChNP należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu takiemu jak analizowane w postępowaniu głównym, które stanowi, że działalność w zakresie produkcji sera Mozzarella di Bufala Campana ChNP powinna być prowadzona w strefach przeznaczonych wyłącznie do tej produkcji, w tym także w obrębie jednego zakładu, w których zakazane jest posiadanie oraz przechowywanie mleka pochodzącego z gospodarstw nieobjętych systemem kontroli ChNP „Mozzarella di Bufala Campana”?

Artykuł 4 lit. c) i art. 7 ust. 1 lit. e) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1151/2012 z dnia 21 listopada 2012 r. w sprawie systemów jakości produktów rolnych i środków spożywczych oraz specyfikację produktu Mozzarella di Bufala Campana ChNP należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu takiemu jak analizowane w postępowaniu głównym, które stanowi, że działalność w zakresie produkcji sera Mozzarella di Bufala Campana ChNP powinna być prowadzona w strefach przeznaczonych wyłącznie do tej produkcji, w tym także w obrębie jednego zakładu, w których zakazane jest posiadanie oraz przechowywanie mleka pochodzącego z gospodarstw nieobjętych systemem kontroli ChNP „Mozzarella di Bufala Campana”, jeżeli uregulowanie to stanowi niezbędny i proporcjonalny środek umożliwiający ochronę jakości takiego produktu lub zapewnienie kontroli specyfikacji tej ChNP, co powinien zweryfikować sąd pytający.

stan faktyczny:

W dniu 18 listopada 2014 r. Caseificio Cirigliana i in., spółki które produkują i sprzedają mozzarellę z mleka bawolego ChNP, ale również mozzarellę z mleka bawolego nieobjętą systemem ChNP, zaskarżyły dekret ministerialny nr 76262/2014 przed Regionalnym Sądem Administracyjnym dla Lacjum z siedzibą w Rzymie. Spółki uznały, że dekret ministerialny nr 76262/2014 ogranicza się do przeglądu i zachowania jedynie pozycji przedsiębiorstw wykorzystujących wyłącznie mleko bawole pochodzące z obszarów objętych ChNP i nie rozwiązuje problemów wynikających z poprzednich przepisów prawnych, z którymi borykają się przedsiębiorstwa wykorzystujące surowce inne, niż mleko bawole z obszarów objętych ChNP. Skarżące uznały, że dekret ministerialny nr 76262/2014 przesunął kryterium wyznaczania adresatów przepisów ograniczających, a mianowicie producentów sera Mozzarella di Bufala Campana ChNP, na tych, którzy przetwarzają mleko inne, niż pochodzące z gospodarstw objętych systemem ChNP. Takie przesunięcie narusza jednak główny cel rozporządzenia 1151/2012, jakim jest nadanie odpowiedniej rangi produktowi „chronionemu” dla uzupełnienia polityki rozwoju obszarów wiejskich i polityki rolnej, przede wszystkim w odniesieniu do obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Spółki uznały, że dekret ministerialny nr 76262/2014 jest niezgodny z prawem w zakresie, w jakim ustanawia on wyłączne przeznaczenie zakładów przetwarzających mleko bawole pochodzące z obszarów objętych ChNP i wynikający z niego zakaz posiadania lub przechowywania przez te zakłady na ich terenie surowców i skrzepu innych, niż mleko i skrzep bawole uzyskane wyłącznie w wyniku przetwarzania mleka pochodzącego z obszarów objętych ChNP, jak również produktów ubocznych lub produktów pochodnych tego surowca.

W dniu 19 listopada 2015 r. Regionalny Sąd Administracyjny dla Lacjum z siedzibą w Rzymie oddalił skargę i nie wypowiedział się w przedmiocie zarzutu dotyczącego zgodności dekretu ministerialnego nr 76262/2014 z rozporządzeniem 1151/2012. W postępowaniu odwoławczym przed Radą Stanu, która jest sądem pytającym w niniejszej sprawie, Caseificio Cirigliana i in. podniosły zarzut naruszenia art. 3, 26, 32, 40 i 41 TFUE ze względu na to, że w efekcie wydania dekretu ministerialnego nr 76262/2014 znalazły się one w niekorzystnej sytuacji, względem konkurencyjnych przedsiębiorstw wytwarzających produkty objęte ChNP, w odniesieniu do których nie przewidziano ani dodatkowych kontroli, ani wyłącznego przeznaczenia linii produkcyjnych dla jednej typologii produktów. Ponadto, strony te podniosły zarzut naruszenia zasady niedyskryminacji ze względu na fakt, że dekret ten dyskryminuje przedsiębiorstwa, które wykorzystują mleko pochodzące spoza obszarów objętych ChNP, względem przedsiębiorstw, które wykorzystują wyłącznie mleko pochodzące z tych obszarów. Po trzecie, skarżące podniosły zarzut naruszenia art. 1 rozporządzenia 1151/2012 oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 510/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. ustanawiającego zasady handlu niektórymi towarami pochodzącymi z przetwórstwa produktów rolnych oraz uchylającego rozporządzenia Rady (WE) nr 1216/2009 i (WE) nr 614/2009. Wyrokiem częściowym z dnia 21 sierpnia 2018 r. Rada Stanu odrzuciła wszystkie zarzuty dotyczące niezgodności z konstytucją dekretu ministerialnego z mocą ustawy nr 91/2014, w związku z czym dekret ten został uznany przez sąd pytający za proporcjonalny i uzasadniony. Sąd postanowił jednak zbadać zarzut dotyczący zgodności tego dekretu z prawem Unii.

Trybunał przeformułował pytanie zadane przez sąd, zwróciwszy uwagę na to, że jest do tego uprawniony i aby pomóc sądowi pytającemu może on również w sposób odmienny dobrać przepisy prawa unijnego, które maja w sprawie zastosowanie.

główne tezy:
  • Ustawodawstwo Unii przejawia ogólną tendencję do przywiązywania szczególnej wagi do jakości produktów w ramach wspólnej polityki rolnej celem promowania renomy owych produktów między innymi dzięki używaniu nazw pochodzenia, które stanowią przedmiot szczególnej ochrony. Ma ono również na celu zaspokojenie oczekiwań konsumentów dotyczących produktów wysokiej jakości i pewnego pochodzenia geograficznego oraz ułatwienie uzyskania przez producentów, w warunkach równej konkurencji, większych dochodów w zamian za rzeczywisty wysiłek jakościowy. (35)
  • Nazwy pochodzenia stanowią uprawnienia wynikające z prawa własności przemysłowej i handlowej. Przepisy mające do nich zastosowanie chronią uprawnionych przed bezpodstawnym używaniem tych nazw przez osoby trzecie, pragnące czerpać korzyści z renomy, którą nazwy te się cieszą. Przepisy te mają na celu zagwarantowanie, aby produkt oznaczony daną nazwą pochodził z określonej strefy geograficznej oraz charakteryzował się pewnymi szczególnymi cechami. Oznaczenia te często cieszą się wielkim uznaniem w oczach konsumentów, stanowiąc dla producentów, spełniających kryteria ich używania, istotny sposób przywiązania do siebie klientów. Renoma oznaczeń pochodzenia stanowi wykładnik ich wizerunku w oczach konsumentów. Wizerunek ten zależy zasadniczo od szczególnych cech oraz bardziej ogólnie od jakości produktu. To właśnie ta ostatnia określa w sposób decydujący wizerunek produktu. W odbiorze konsumenta związek między renomą producentów a jakością produktów zależy między innymi od przekonania, że produkty sprzedawane pod określoną nazwą pochodzenia są autentyczne. (36)
  • Środek krajowy, zgodnie z którym instalacje przedsiębiorstw, które nie wytwarzają produktów mogących korzystać z ChNP, muszą być wyraźnie oddzielone od instalacji, w których wytwarzane i przechowywane są produkty noszące ChNP, jest uzasadniony celem zachowania wysokiej renomy produktu oznaczonego ChNP. (42)
opinia rzecznika generalnego:

brak

powiązane sprawy:

  • Wyrok z dnia 19 grudnia 2018 r., S, C-367/17, EU:C:2018:1025
  • Wyrok z dnia 20 maja 2003 r., Consorzio del Prosciutto di Parma et Salumificio S. Rita, C-108/01, EU:C:2003:296
  • Wyrok z dnia 16 maja 2000 r., Belgia/Hiszpania, C-388/95, EU:C:2000:244

akty prawne:

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1151/2012 z dnia 21 listopada 2012 r. w sprawie systemów jakości produktów rolnych i środków spożywczych (Dz. U. 2012, L 343, str. 8-10)

(https://eur-lex.europa.eu/rozporządzenie1151/2012…)

Art. 4

Ustanawia się system chronionych nazw pochodzenia i chronionych oznaczeń geograficznych, tak aby wesprzeć producentów wyrobów związanych z danym obszarem geograficznym poprzez:

a) zagwarantowanie godziwych dochodów z tytułu właściwości wytwarzanych przez nich produktów;

b) zapewnienie jednolitej ochrony nazw jako jednego z praw własności intelektualnej na terytorium Unii;

c) udostępnienie konsumentom jasnych informacji na temat właściwości stanowiących wartość dodaną […]

Art. 7

1. Chroniona nazwa pochodzenia lub chronione oznaczenie geograficzne zawiera co najmniej następujące informacje:

a) nazwę, która ma zostać objęta ochroną jako nazwa pochodzenia lub oznaczenie geograficzne, w formie stosowanej w handlu lub w języku potocznym, wyłącznie w językach, które są lub dawniej były używane do opisu tego konkretnego produktu na określonym obszarze geograficznym;

b) opis produktu, obejmujący – w stosownych przypadkach – surowce, a także główne fizyczne, chemiczne, mikrobiologiczne lub organoleptyczne cechy produktu;

c) definicję obszaru geograficznego określonego na podstawie związku, o którym mowa w lit. f) ppkt (i) lub (ii) niniejszego ustępu oraz – w stosownych przypadkach – szczegółowe informacje świadczące o spełnieniu wymogów art. 5 ust. 3;

d) dowody potwierdzające, że produkt pochodzi z określonego obszaru geograficznego, o którym mowa w art. 5 ust. 1 lub 2;

e) opis metod pozyskiwania produktu oraz – w stosownych przypadkach – autentycznych i niezmiennych lokalnych metod, a także informacje dotyczące pakowania, jeżeli grupa składająca wniosek zdecyduje o ich uwzględnieniu i przedstawi wystarczające i odnoszące się wyłącznie do danego produktu uzasadnienie, dlaczego zapewnienie jakości, pochodzenia lub kontroli wymaga, aby pakowanie odbywało się na określonym obszarze geograficznym, z uwzględnieniem przepisów unijnych, w szczególności dotyczących swobodnego przepływu towarów i swobodnego świadczenia usług;

f) szczegółowe informacje określające następujące kwestie:

i) związek między jakością lub cechami charakterystycznymi produktu a środowiskiem geograficznym, o którym mowa w art. 5 ust. 1; lub

ii) zależnie od przypadku – związek między określoną jakością, renomą lub inną cechą charakterystyczną produktu a pochodzeniem geograficznym, o którym mowa w art. 5 ust. 2;

g) nazwy i adresy organów lub, o ile są dostępne, nazwy i adresy jednostek dokonujących kontroli zgodności z wymogami specyfikacji produktu na mocy art. 37 oraz ich szczegółowe zadania;

h) wszelkie szczegółowe zasady dotyczące etykietowania danego produktu.

2. Aby zagwarantować, że informacje zawarte w specyfikacjach produktów są istotne i konkretne, Komisja jest uprawniona zgodnie z art. 56 do przyjmowania aktów delegowanych ustanawiających przepisy ograniczające zakres informacji zawartych w specyfikacjach, o których mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, gdy takie ograniczenie jest niezbędne, by uniknąć zbyt obszernych wniosków o rejestrację.

Komisja może przyjmować akty wykonawcze ustanawiające przepisy dotyczące formatu specyfikacji. Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 57 ust. 2.

słowa kluczowe:

rozporządzenie nr 1151/2012; Caseificio Cirigliana i in.; system jakości; produkt rolny; produkt spożywczy; Mozzarella di Bufala Campana; pytanie prejudycjalne

autor omówienia:

Natalia Czyżyk